متن

صدمات بدني ناشي از فوتبال



هر رشته ورزشي نماي ويژه­اي از آسيب ­ها را نشان مي­ دهد. اکثريت آسيب­ هاي فوتباليست­ ها شالم آسيب­ هاي نسج نرم ( تاندون و عضله) و مفصلي هستند. کوفتگي­ ها، پيچ خوردگي­ ها( بويژه در مچ پا) و کشيدگي­ هاي عضلاني ۷۵% کل آسيب­ ها را شامل مي­ شوند. اين آسيب­ ها غالبا در اندام تحتاني رخ مي­ دهند، که تقريبا ۶۰% يا بيشتر از کل آسيب­ هاي فوتبال را شامل مي­ شوند.

مفاصلي که اغلب اوقات درگير مي­ شوند زانو و مچ پا هستند. البته ورزش فوتبال مصون از آسيب­ هاي تنه، سر و اندام فوقاني نيست. آسيب کمر ممکن است در مقايسه با آسيب عضلاني اندام تحتاني بيشتر به دور ماندن ورزشکار از صحنه رقابت ها منتهي شود. آسيب صورت مي­ تواند در اثر برخورد آرنج با سر بازيکن حريف در نبردهاي هوايي عارض شود. ضربه مغزي در مورد آخر يک خطر محسوب مي­ شود. برخي آسيب­ ها باعث بروز تغييراتي در قوانين باز ي در اجراي آن­ها توسط داور شده ­اند؛ از آن جمله استفاده از آرنج­ ها در ليگ فوتبال انگليسي ( فصل ۱۹۹۴) و تکل از پشت در جام جهاني (۱۹۹۴) ممنوع اعلام گرديدند.

آسيب­ هاي فوتبال از نظر علت پديد آورنده به دسته­ هاي زير تقسيم مي­ شوند:

1- آسيب­ هاي مستقيم:

از آنجا که فوتبال يک ورزش پر برخورد است، غالب اوقات ضربة مستقيم به فوتباليست­ ها اصابت مي­ کند. مثلا در طي تکل بازيکن حريف، يا در اثر تصادم با يک بازيکن ديگر. اين ضربات به آسيب­ هاي کوفتگي ( پارگي عروق خوني داخل نسوج نرم که به تشکيل هماتوم مي­انجامد) يا شکستگي­ هاي استخوان منتهي مي­ شوند.

2- آسيب­ هاي غير مستقيم:

اين آسيب­ها از نيروهايي که در يک ساختار عضلاني اسکلتي در طي فعاليت ايجاد مي­ شوند، ناشي مي­گردند. آسيب ممکن است در عضلات تاندون­ها، رباط­ ها، مفاصل و استخوان­ها مشاهده شود. اين نوع از آسيب غالبا در ابتدا يا انتهاي بازي و به خاطر گرم نکردن به ميزان کافي، انعطاف پذيري ضعيف يا خستگي عارض مي­ گردد.

3- آسيب­ هاي ناشي از استعمال مفرط (Overuse Injuries):

در اثر حرکات مستمر يا مکرر يا در نتيجه قرار گرفتن عضو در معرض فشارهايي زياد پديد مي­ آيند. اين آسيب­ ها در اثر خطاهاي تمريني شامل گرم کردن ناکافي، برنامه هاي تمريني بسيار شديد، افزايش ناگهاني در مدت تناوب يا شدت تمرين و باز پروري ناکافي آسيب قبلي هستند. ناهنجاري­هاي بيومکانيکي شامل يکسان نبودن طول پاها، عدم انعطاف پذيري نسج نرم، قرار گيري اندام در وضعيت بيومکانيکي نامناسب و سفتي مفصل مي­ باشند. مشکلات کفش عبارت از عدم قابليت مناسب در استهلاک نيروي وارده، محافظت ناکافي يا سايز نامناسب آن هستند. زمين مسابقه ممکن است مسئول بروز آسيب­ها باشد. به عنوان مثال در صورتي که زمين ناصاف و يا چمن و کف پوش آن از کيفيت مناسب برخوردار نباشد، شکستگي­ هاي تنشي( Stress fractures ) ( شکستگي­ هاي ظريف در استخوان قشري) از فشارهاي شديد ناشي مي­ شود و ممکن است در رده آسيب­هاي استعمال مفرط قرار بگيرد. اين شکستگي­ها در استخوانهاي کف پا ( متاتارس) . نازک ني ( فيبولا) و درشت ني ( تيبيا) شايعند.

آسيب­ هاي نسج نرم در فوتبال:

کشش بيش از حد يک رباط به پيچ خوردگي يا رگ به رگ شدن (Sprain ) و کشش مفرط يک عضله به کشيدگي عضلاني (Strain ) منجر مي ­گردند. سه رده پيچ خوردگي رباطي و چهار رده کشيدگي عضلاني وجود دارد. در پيچ خوردگي درجه يک تنها تعدادي از رشته­هاي رباط آسيب ديده­اند. در پيچ خوردگي درجه ۲ بيشتر رشته­ها صدمه ديده­اند و رباط دچار پارگي نسبي شده است. در پيچ خوردگي درجه ۳ رباط به طور کامل پاره شده و يکپارچگي مفصل از بين رفته و عمل جراحي مورد نياز مي­باشد.

کشيدگي­هاي درجه ۱ آسيب­ هاي خفيفي هستند که در آن­ها تنها تعداد کمي از رشته ­ها آسيب ديده ­اند و غلاف عضله سالم است. در کشيدگي درجه ۲ غلاف عضله کماکان سالم است ولي آسيب قابل ملاحظه­ اي به عروق خوني وارد شده است. در کشيدگي درجه ۳ غلاف عضله به طور ناکامل پاره شده است، خونريزي وسيع است و قسمت بزرگي از عضله درگير مي­باشد. کشيدگي درجه ۴ پارگي کامل بطن عضله است و يک فاصله قابل لمس بين دو قسمت پاره شده وجود دارد و ترميم جراحي ضرورت دارد. پيچ خوردگي­ ها و کشيدگي­ ها مي ­توانند مزمن يا حاد باشند.

مرده درد يا درد مبهم در فوتبال به چه دليلي ايجاد مي­شود؟

اگر چه آسيب عضلاني ممکن است شام پارگي رشته­ هاي عضلاني باشد که به جلوگيري از شرکت فرد به مدت چندين روز يا هفته در تمرينات مي­ انجامد، ولي آسيب ميکروسکپي و ظريف به عضله احتمالا باعث درد فوريي نمي­گردد. مرده درد يا درد مبهم (Soreness ) ممکن است تا ۷۲-۴۸ ساعت پس از پايان تمرين به تعويق بيافتد.

کرامپ يا گرفتگي عضلاني چيست؟

در کرامپ ( گرفتگي) عضلاني، عضله دچار اسپاسم مي­گردد و شل نمي­ شود. اين مورد اکثرا در حوالي انتهاي بازي يا در وقت اضافه بازي مشاهده مي­گردد. عضلاتي که معمولا درگير مي­شوند شامل عضلات پشت ساق پا (گاستروکنميوس) و چهار سر هستند. اين مشکل با کشش عضله مبتلا تسکين مي­يابد. اين عارضه به خاطر کاهش ذخاير انرژي و وضعيت هيدراسيون نامناسب در عضله رخ مي­ دهد.

Shin Splint به چه معناست؟

Shin Splint يک آسيب ناشي از استعمال مفرط است و اغلب در بازيکناني ديده مي­شود که روي زمين­هاي سخت يا با کفش­هاي نامناسب تمرين مي­کنند. هر چند اين واژه به صورت عمومي براي توصيف درد در قسمت قدامي ساق پا بکار مي­رود، ولي اساسا مترادف قدامي استخوان درشت ني مي­ باشد.

تفاوت بروز آسيب­ ها در فوتبال با دو و ميداني در چيست؟

اکثر آسيب­هاي فوتبال به هنگام مسابقه رخ مي­دهند. بر عکس ۴/۳ آسيب­هاي دوندگان به زمان تمرين آن­ها بر مي­گردد. به هنگام تمرين فوتبال به بازيکنان توصيه مي­شود که از تصادم و برخورد شديد اجتناب کنند. به علاوه بازيکنان اگر از ثابت بودن خود در ترکيب تيم اطمينان داشته باشند. ممکن است از شدت تلاش خود در تمرين بکاهند. دوندگان چنين کاري را نمي­کنند؟ چرا که احساس مي­ کنند کارآيي آن­ها در مسابقه در اثر اختلال برنامه تمرين کاهش مي­يابد.

بر اساس تحقيقات، آسيب­ها در مسابقات حدودا سه برابر شايعتر از مشکلات زمان تمرين مي­باشند که اين مساله چه در مردان و چه در زنان صدق مي­ کند.

قلم بند يا ساق بند چه کاربردي در بازيکنان فوتبال دارد؟

لگدهاي مستقيم به قسمت قدامي ساق پا در فوتبال کاملا شايعند و مي­توانند به شکستگي ­هاي استخوان درشت ني منتهي شوند. خوشبختانه استفاده از قلم بند (Shinguard ) مي­تواند بروز اين آسيب­ها را به نحو قابل ملاحظه ­اي کاهش دهد و به همين جهت استفاده از قلم بند امروزه در اغلب مسابقات الزامي است. بر اساس مطالعات انجام شده قلم­بند با پخش کردن نيروي وارده در سطح وسيعتر، از شدت نيرو مي­کاهد. اگر چه اين اثر قلم بند براي پيشگيري از برخي شکستگي­هاي درشت ني کافي است، ولي بيشتر در کاهش ميزان آسيب­ هاي نسج نرم به هنگام ضربه بيشترين تاثير را دارد. عليرغم حفاظتي که توسط ساق بند حاصل مي­شود. نيروي حاصله از يک لگد مستقيم به درشت ني هنوز مي ­تواند براي ايجاد شکستگي کافي باشد و در مواقعي که بازيکن مصدوم به خاطر درد ساق پا قادر به تحمل وزن خود نيست، بايد قويا به شکستگي مشکوک شد. قلم بند مناسب بايد کل طول درشت ني و همچنين قوزک­هاي پا را بپوشاند.

درد مزمن کشاله ران در فوتباليست­ ها به چه علت ايجاد مي­شود؟

اين درد مزمن که در ميان بازيکنان فوتبال شايع است، بيشتر در اثر شوت زدن­هاي قوي و مکرر ايجاد مي­گردد که عضلات شکم و فلکسورها و ادوکتورهاي مفصل ران را تحت استرس مکرر قرار مي­دهند اين درد معمولا مربوط به نقص يا ضعف عضلات جدار شکم در نزديکي رباط مغبني است. ظهور علائم معمولا بي سر و صداست و به صورت درد پيشرونده در حال دويدن تظاهر مي­يابد، ولي معمولا حتي بعد از دوره­ هاي طولاني مدت استراحت بسرعت با شروع فعاليت عود مي­ نمايد. درد معمولا محدود به ناحيه کشاله ران است، ولي اغلب به قسمت پايين شکم انتشار مي يابد و ممکن است تعيين دقيق محل درد براي بازيکن دشوار باشد، خم کردن و چرخاندن فعال تنه (مثلا انجام حرکت دراز و نشست) معمولا درد تيزي بوجود مي­ آورد. بررسي­هاي تشخيصي نظير راديوگرافي، اسکن استخواني، CT‌ اسکن و MRI‌ اغلب منفي هستند. براساس مطالعات، انعطاف پذيري ضعيف کمر، ران و زانو و ضعف عضلات شکم يا نزديک کننده ران ( ادوکتورها) به آسيب­هاي کشاله ران منتهي مي­شوند.

براي پيشگيري از اين عارضه بر گرم کردن مطلوب و حرکت کششي مناسب عضلات ران و نيز بازي در زمين استاندارد و با کفش مناسب تاکيد مي­گردد. براي درمان درد مزمن کشاله ران بازيکن بايد مدتي را بنا به صلاحديد پزشک از رقابت دور باشد و از داروهاي ضدالتهابي استفاده نمايد. با اين وجود در پاره­اي موارد نياز به جراحي وجود نخواهد داشت.

سياه شدن زيرناخن پا در فوتباليست­ ها به چه دليل ايجاد مي­ گردد در اين مورد چه اقداماتي بايد انجام پذيرد؟

اغلب بازيکنان فوتبال از خونريزي و تشکيل لخته در زير ناخن­هاي پا رنج مي ­برند اين عارضه معمولا در انگشت شست و در اثر له شدگي مستقيم پا توسط پاي بازيکن حريف و يا در پي توقف­ها و استارت­هاي ناگهاني که باعث فشرده شدن شست در داخل کفش مي­شوند، رخ مي­ دهد، در بسياري از بازيکنان به خاطر آسيب مکرر به بستر ناخن شکل ناخن­ها تغيير مي­کند. اگر چه اين مشکل به ندرت يک مساله جدي است، ولي مي­تواند به قدري دردسر آخرين باشد که بعضي از بازيکنان حرفه­اي مجبور مي­شوند صرفا به خاطر اجتناب از عود آن ناخن انگشت شست خود را براي هميشه بردارند. اين عارضه مي­تواند کاملا دردناک باشد و درمان ابتدايي آن، رفع فشار خون تجمع يافته در زيرناخن است. در اين موارد پزشک تيم مي­تواند با يک متة خاص که صرفا براي اين منظور ساخته شده خون زيرناخن را تخليه کند. روش هاي قديمي­تر شامل داخل کردن انتهاي يک سنجاق ته گرد و ايجاد يک منفذ در ناخن است. عموما حتي در صورتي که ناخن از بسترش جدا شده بايد آن را دست نخورده باقي گذاشت. در اين مواقع بايد در صورت لزوم ناخن را در محل ثابت نمود تا به هنگام رشد ناخن جديد از بستر ناخن محافظت کند.

آيا ضربات سر مکرر مي­تواند در دراز مدت به بروز عوارضي منجر شود؟

هر چند اين مساله مورد اختلاف نظر شديد است، ولي بعضي مطالعات آتروفي مغزي و ناهنجاري­هاي امواج مغزي و نيز تسريع تغييرات استحال ه­اي (دژنراتيو) در ستون فقرات گردني و کمري را قيد نموده­اند. در مطالعه­اي که بر روي بازيکنان قديمي تيم ملي فوتبال نروژ انجام شد، ۲۱% بازيکنان داراي درد يا سفتي مزمن گردن بودند و در ۵۸% دامنة حرکات گردن کاهش يافته بود. ۸% از بازيکنان آثاري از شکستگي­هاي فشاري ترميم شده در جمجمه را داشتند. همچنين در CT اسکن تعدادي از آن­ها آتروفي مغزي گزارش گرديد.

مهمترين اقدام حفاظتي برای اجتناب از آسيب ­هاي حاد و مزمن سر و گردن ناشي از توپ، آموزش تکنيک­ هاي صحيح سر زدن است. بدين صورت که سر به جاي آنکه بطور غيرمستقيم ضربه را با کنار يا فرق سر جذب کند، با پيشاني و به طور مستقيم در مقابل انرژي توپ به آن ضربه بزند. استفاده از توپ­ هاي کوچکتر براي بازيکنان کم سن و سال نيز مي­ تواند به طور محسوسي خطرات ناشي از سر زدن را کاهش دهد.


منبع:

ويرايش: دکتر رحمت سخني از مرکز آموزشي درماني امام خميني (ره) اروميه

http://www.apiedu.ir/maghalat/varzesh/17.htm